Fizjoterapia kobiet w ciąży i połogu
W trakcie ciąży w organizmie kobiety zachodzi szereg zmian. Stopniowo zmienia się sylwetka kobiety, rośnie brzuch, zwiększa się masa ciała a środek ciężkości przesuwa znacząco ku przodowi. Wpływa to nie tylko na zmianę postawy ale również na sposób poruszania się. Często pojawiają się bóle pleców, bóle stawów, obrzęki stóp, dłoni, a czasem nawet zaburzenia ze strony układu moczowego i pokarmowego. Ale ciąża nie musi boleć!
W okresie ciąży
W trakcie ciąży ból kręgosłupa, pleców czy kończyn, może być powodowany przez pięć różnych czynników, dlatego bardzo ważna jest diagnoza. Tylko prawidłowa diagnoza pozwoli odpowiednio dobrać terapię. Czasem wystarczą proste ćwiczenia innym razem kinesiology taping, terapia manualna, czasem masaż. Nie ma uniwersalnego sposobu postępowania w takich przypadkach.
Stawy krzyżowo – biodrowe (stawy SI) znajdują się w obrębie miednicy. Łączą kości biodrowe z kością krzyżową i zapewniają integrację miednicy. W trakcie ciąży liczne więzadła, które na co dzień mocno ograniczają ruchomość tych stawów (a niektórzy uczeni twierdzą, że nie ruszają się wcale), ulegają rozluźnieniu. Dodatkowa ruchomość obrębie miednicy może wywoływać ból punktowy lub promieniujący zarówno do spojenia łonowego jak i do kończyn. Dla stosowania właściwej terapii niezbędne jest rozróżnienie bólu wywołanego przez stawy Si od bólów odkręgosłupowych.
Spojenie łonowe to „przednie połączenie” naszej miednicy, które w trakcie ciąży ulega naturalnemu rozciągnięciu. Czasem jednak kości łonowe rozsuwają się zbyt mocno, co powoduje tzw. rozejście spojenia łonowego, a w konsekwencji nieprzyjemne odczucia, ból miejscowy, a czasem promieniujący do podbrzusza czy pachwin. Dzięki terapii manualnej i tapingowi można skutecznie walczyć z tym bólem.
Na skutek działania hormonów w trakcie ciąży w organizmie kobiety zbierają się duże ilości wody. Jednocześnie osłabione krążenie obwodowe sprawia, że limfa nie jest odpowiednio szybko transportowana z odcinków ciała umieszczonych najdalej od serca do węzłów chłonnych. Taki stan rzeczy sprawia, że przyszłej mamie „puchną” stopy, łydki, dłonie, a czasem nawet całe nogi czy ręce. Aby wspomóc przepływ limfy należy stosować odpowiednie pozycje ułożeniowe, ćwiczenia by poprawić krążenie obwodowe, kinesiologytaping lub specjalną metodę masażu zwaną drenażem limfatycznym.
Mięśnie proste brzucha nie są ze sobą sztywno zrośnięte. W trakcie ciąży, gdy brzuch rośnie, rozchodzą się one symetrycznie na obie strony. Kiedy rozchodzą się zbyt mocno, brzuch traci swój kształt, pępek „wychodzi na zewnątrz”, a w skrajnym przypadku może dojść do rozerwania kresy białej, czyli łącznotkankowego łącznika mięśni prostych. Takie uszkodzenia powodują, że po urodzeniu, brzuch źle wygląda i może być niebezpieczne dla zdrowia. Już w trakcie ciąży, dobrze przeprowadzona rehabilitacja może zabezpieczyć kresę przed pęknięciem i pociążowym komplikacjami.
W okresie połogu
Mięśnie proste brzucha nie są ze sobą zrośnięte. W trakcie ciąży, gdy brzuch rośnie, rozchodzą się one symetrycznie na obie strony. Po porodzie nie zawsze schodzą się idealnie. Kobieta zauważa, że powyżej pępka pojawia się spore zagłębienie (szersze niż 2-3 cm) lub w leżeniu, w trakcie podnoszenia głowy pojawia się tam uwypuklenie. Zaniedbanie takiego problemu może spowodować nawet konieczność interwencji chirurgicznej. Na szczęście istnieje możliwość usunięcia rozejścia przy wykorzystaniu odpowiednio przeprowadzonej fizjoterapii.
Cesarskie cięcie to poważna chirurgiczna ingerencja w ciało kobiety. Mimo, że w trakcie zabiegu mięśnie brzucha nie są przecinane, to ryzyko powstania bliznowca jest dość duże. Nacięcie wykonuje się na rozciągniętej skórze, natomiast w trakcie gojenia brzuch wraca do swej naturalnej, płaskiej postaci. Z tego powodu blizna potrafi wyglądać nieestetycznie, być krzywa lub pofalowana. Często na rogach blizny pojawiają się podskórne „kuleczki” lub znajdujące się powyżej blizny skórnej poprzeczne zgrubienie – druga, wewnętrzna blizna. Wszystkich tego typu problemów można uniknąć stosując odpowiednia formę terapii. Doświadczony terapeuta potrafi zaoferować mobilizację blizny, masaż, terapię manualną lub kinesiology taping, tak by blizna była możliwie mało widoczna i nie powodowała uczucia „ciągnięcia” i ograniczeń ruchomości.
U każdego z nas rany goją się trochę inaczej. W miejscu powstawania blizny potrafią tworzyć się przerosty, zgrubienia, bliznowce lub zrosty. Każda blizna to źródło potencjalnego dyskomfortu i bólu, zwłaszcza, gdy umiejscowiona jest w tak delikatnym miejscu jak krocze. Pacjentki po episiotomi potrafią jeszcze przez wiele miesięcy po porodzie odczuwać dyskomfort przy oddawaniu moczu lub podczas stosunku. Jedynym skutecznym sposobem w walce z tego typu dolegliwościami jest fizjoterapia uroginekologiczna.
Powięzi i inne struktury łącznotkankowe to wciąż najsłabiej znane i opisane struktury naszego organizmu. Dopiero od kilkudziesięciu lat fizjoterapeuci uczą się jak prawidłowo i skutecznie pracować z tymi tkankami. Powięź brzuszna ciągnie się pod skórą, od kręgosłupa, przez boki tułowia aż do kresy białej z przodu brzucha. Tym samym to ona rozciąga się najbardziej w trakcie ciąży. Kiedy nie jest wystarczająco elastyczna potrzebuje wsparcia ze strony fizjoterapeuty. Inaczej ulega uszkodzeniu, które widzimy przez skórę w formie rozstępów i jako wiszący nad paskiem spodni fałd skórny.
Współczesna fizjoterapia jest doskonałą odpowiedzią na wszelkie problemy bólowe pacjentów. W ciąży i bezpośrednio po niej, zmienia się fizjologia pracy organizmu kobiety. Fizjoterapeuta znający i rozumiejący te procesy jest w stanie znaleźć i zastosować odpowiednie metody skutecznie zwalczające ból w każdej części ciała.